English
version
Jowisz – król planet
Jowisz to piąta od Słońca
i zarazem największa w Układzie Słonecznym planeta. Jego nazwa
pochodzi od imienia najważniejszego rzymskiego boga,
odpowiadającego greckiemu Zeusowi. Jowisz dał nazwę grupie
składającej się z czterech obiektów, tzw. planet jowiszowych. Są to
planety o podobnym składzie chemicznym, budowie wewnętrznej, z
wieloma satelitami oraz systemami pierścieni.
Jowisz składa się prawie
wyłącznie z gazu – 90% stanowi najpowszechniejszy we Wszechświecie
wodór, pozostałe 10% - hel oraz metan, para wodna i amoniak. Ten
gazowy olbrzym na pełne okrążenie Słońca potrzebuje niemal 12
ziemskich lat, ponieważ znajduje się w ponad pięciokrotnie większej
odległości od Słońca, niż Ziemia – 780 mln km. Jest tysiąc razy lżejszy od naszej gwiazdy, a
ponad trzysta razy cięższy od Ziemi! Masa Jowisza dwukrotnie
przewyższa łączną masę wszystkich pozostałych planet Układu
Słonecznego. Jego średnica jest ok. 11–krotnie większa od średnicy
naszej planety – wynosi niemal 143 tys. km. Jowiszowa doba trwa niecałe 10 godzin – to
najkrótszy okres obrotu wśród planet Układu Słonecznego. W wyniku
tak szybkiego ruchu wirowego ten glob jest bardzo spłaszczony na
biegunach – jego promień biegunowy jest o 4200 km krótszy od
promienia równikowego!
Przelatująca koło Jowisza
w marcu 1979 roku sonda Voyager
I odkryła w płaszczyźnie równikowej słaby pierścień drobnej
materii. Zderzenie komety Shoemaker-Levy 9 z tą planetą było jednym z
najważniejszych i najbardziej widowiskowych wydarzeń
astronomicznych ostatnich lat.
